چکیده
صنعت بانکداری امروزه از بخشهای مهم اقتصادی به شمار میآید. ماهیت اساسی بانکداری سنتی را قرض با بهره تشکیل میدهد که مغایر با موازین شرعی و تعالیم اسلامی میباشد. به همین جهت علماء و محققین اسلامی تلاش کردهاند با حفظ اصل بانکداری، الگوهای گوناگون مطابق با فقه اسلامی طراحی کنند که بعضی از آنها به مرحله ی اجرا هم رسیده است.
در این راستا این رساله در صدد طراحی الگوی پیشنهادی بانکداری بدون ربا برای کشور آذربایجان متناسب با شرایط فرهنگی و اجتماعی جامعهی آن کشور است. طراحی الگوی پیشنهادی برای کشور آذربایجان به جهت دو هدف مهم است. نخست اینکه کشور آذربایجان یک جامعة مسلمان است و نیاز به بانکهای بدون ربا دارد. و سیستم بانکداری کنونی درآن کشور بر اساس بانکداری سنتی (ربوی) است وبرای مردم کشور مذکور ازجهت شرعی مشکل آفرین میباشد و الگوهای مختلف بانکداری بدون ربا نیز برای جامعة آن کشور چندان مناسب نیست.دوم اینکه علی رغم طراحیهای الگوهای گوناگون بانکداری بدون ربا از سوی محققین اسلامی بازهم خلأهایی مشاهده میشود که نیازمند تحققیق بیشتری دراین زمینه است.بنابراین دراین رساله تلاش شده است با بررسی وتحقیق معاملات بانکی ربوی وبعضی از الگوهای مختلف بدون ربا وبا تطبیق آنها با فقه شیعه الگوی مناسبی باجامعة آذربایجان طراحی شود: درنتیجه با استفاده ازتجربة نظام بانکداری سنتی (ربوی) وبعضی از الگوهای بانکداری بدون ربا، دو الگوی ابتدایی ونهایی در دو مرحله برای کشور آذربایجان پیشنهاد شده است.هر یک ازاین الگوهای پیشنهادی در سه بخش تجهیز منابع، تخصیص منابع وخدمات بانکی طراحی شده است.معاملات بخش اول (تجهیز منابع) این الگوها بر اساس« قرض بدون بهره» و قرارداد «وکالت» وعمده معاملات بخش دوم (تخصیص منابع) آنها براساس قرارداد مشارکت صورت خواهد گرفت. قراردادهای فروش اقساطی در مرحلهای اول، اجاره به شرط تملیک در مرحلهی دوّم و جعاله نیز در الگوی پیشنهادی به ترتیب از سهم قابل توجهی برخوردار هستند. البته بانکهای بدون ربا طبق الگوی پیشنهادی میتوانند در موارد نیاز وضرورت از معاملات خرید دین، مضاربه وقرض بدون بهره نیز استفاده کنند.
| 
