جستجو
جستجوی پیشرفته
English | فارسی | العربی
صفحه اصلي > مدیریت و معاونتها > معاونت آموزش > بانک پایان نامه ها 
جستجو در بانک اطلاعات پایان نامه | | | لیست کلی پایان نامه ها
الگوي پيشنهادي بانكداري بدون ربا براي كشورآذربايجان تاریخ ثبت : 1391/02/05
طبقه بندي : <#f:cats/>
عنوان پایان نامه : الگوي پيشنهادي بانكداري بدون ربا براي كشورآذربايجان
نگارنده : الدار علي حسين اف
استاد راهنما : سيدعباس موسويان
استاد مشاور : مجيد رضايي
استاد داور : <#f:3172/>
رشته تحصیلی : نامشخص
گرایش تحصیلی : نامشخص
گروه : نامشخص
تاریخ دفاع : 1386/09/01
چکیده :

چکیده

صنعت بانکداری امروزه  از بخش‌های مهم اقتصادی به شمار می‌آید. ماهیت اساسی بانکداری سنتی را قرض با بهره تشکیل می‌دهد که مغایر با موازین شرعی و تعالیم اسلامی می‌باشد. به همین جهت علماء و محققین اسلامی تلاش کرده‌اند با حفظ اصل بانکداری، الگوهای گوناگون مطابق با فقه اسلامی طراحی کنند که بعضی از آنها به مرحله ی اجرا هم رسیده است.

در این راستا این رساله در صدد طراحی الگوی پیشنهادی بانکداری بدون ربا برای کشور آذربایجان متناسب با شرایط فرهنگی و اجتماعی جامعه­ی آن کشور است. طراحی الگوی پیشنهادی برای کشور آذربایجان به جهت دو هدف مهم است. نخست اینکه کشور آذربایجان یک جامعة مسلمان است و نیاز به بانک‌های بدون‌ ربا دارد. و سیستم بانکداری کنونی درآن کشور بر اساس بانکداری سنتی (ربوی) است وبرای مردم کشور مذکور ازجهت شرعی مشکل آفرین می‌باشد و الگو‌های مختلف بانکداری بدون ربا نیز برای جامعة آن کشور چندان مناسب نیست.دوم اینکه علی رغم طراحی‌های الگوهای گوناگون بانکداری بدون ربا از سوی محققین اسلامی ‌بازهم خلأهایی مشاهده می‌شود که نیازمند تحققیق بیشتری دراین زمینه است.بنابراین دراین رساله تلاش شده است با بررسی وتحقیق معاملات بانکی ربوی وبعضی از الگوهای مختلف بدون ربا وبا تطبیق آن‌ها با فقه شیعه الگوی مناسبی باجامعة آذربایجان طراحی شود: درنتیجه با استفاده ازتجربة نظام بانکداری سنتی (ربوی) وبعضی از الگوهای بانکداری بدون ربا، دو الگوی ابتدایی ونهایی در دو مرحله برای کشور آذربایجان پیشنهاد شده است.هر یک ازاین الگوهای پیشنهادی در سه بخش تجهیز منابع، تخصیص منابع وخدمات بانکی طراحی شده است.معاملات بخش اول (تجهیز منابع) این الگوها بر اساس« قرض بدون بهره» و قرارداد «وکالت» وعمده معاملات بخش دوم (تخصیص منابع) آنها براساس قرارداد مشارکت صورت خواهد گرفت. قرارداد‌های فروش اقساطی در مرحله‌ای اول، اجاره به شرط تملیک در مرحله‌ی دوّم و جعاله نیز در الگوی پیشنهادی به ترتیب از سهم قابل توجهی برخوردار ‌هستند. البته بانک‌های بدون ربا طبق الگوی پیشنهادی می‌توانند در موارد نیاز وضرورت از معاملات خرید دین، مضاربه وقرض بدون بهره نیز استفاده کنند.

فهرست :

مقدمه 1
فصل اوّل: کلیات و مفاهیم 6
گفتار اوّل: تعاریف 7
گفتار دوم: بانکداری 13
گفتار سوّم: ربا و بهره 20
فصل دوم: بررسی فقهی و حقوقی بانکداری ربوی 29
گفتار اول: بانکداری متعارف جهان 30
گفتار دوّم: بانکداری در جمهوری آذربایجان 53
فصل سوم: بررسی فقهی و حقوقی بانکداری بدون ربا 69
گفتار اول: بانکداری بدون ربای ایران 72
گفتار دوّم: بانک اسلامی اردن 96
گفتار سوّم: بانک توسعه اسلامی 109
فصل چهارم: بررسی فقهی و حقوقی معاملات بانکی 119
گفتار اوّل: شیوه‌های تجهیز منابع 120
گفتار دوّم: روش‌های اعطای تسهیلات 125
گفتار سوم: خدمات بانکی 169
فصل پنجم: الگوی پیشنهادی 176
گفتار اول: معیار‌های گزینش الگوی پیشنهادی 176
گفتار دوم: ارکان و عناصر الگوی پیشنهادی 187
گفتار سوم: آثار و نتایج الگوی پیشنهادی 199
گفتار چهارم: مشکلات و موانع پیش روی الگوی پیشنهادی 203
فصل ششم: جمع‌بندی، نتیجه‌گیری و پیشنهادات 211
فهرست منابع: 221



فهرست تفصیلی

تقدیم: 3
تقدیر و تشکر: 4
چکیده 5
مقدمه 1
اهمیت و ضرورت تحقیق 2
هدف تحقیق 3
پیشینه‌ی تحقیق 3
روش تحقیق 4
سؤالهای تحقیق 4
الف: سؤالهای اصلی4
ب: سؤالهای فرعی4
فرضیه ها 5
فصل اوّل 6
کلیات و مفاهیم 6
گفتار اوّل: تعاریف 7
بانک در لغت 7
تعریف بانک 7
تعریف بانکداری 8
ماهیت بانک 8
انواع بانک 8
1ـ بانک‌های جامع و یا عمومی8
2ـ بانک‌های تخصصّی9
3ـ بانک‌های تجاری9
4ـ بانک مرکزی9
شروط اساسی سرمایه بانک‌های تجاری9
1ـ وجود حداقل مقدار سرمایة مقررّاتی10
2ـ ذخایر قانونی10
مؤسسات پولی ـ اعتباری (یا مؤسسه‌های مالی ـ اعتباری) 10
مؤسسات مالی (وامی) غیربانکی 10
بازارهای مالی 10
گواهی سپرده ـ CD ـ‌ 11
اوراق استقراض 12
گفتار دوم: بانکداری 13
ضرورت بانک و اهمیت بحث از مسأله بانکداری 13
پیشینه تاریخی بانکداری و مراحل تکاملی آن 14
قِدمت بانکداری14
پیدایش بانکداری15
خلق پول اعتباری و انتشار اسکناس16
پیدایش بانک‌های مرکزی17
نقش بانک‌ها در عرصة اقتصاد 18
گفتار سوّم: ربا و بهره 20
پیشینة ربا در میان اقوام و مذاهب 20
معنی، تعریف و انواع ربا 22
1ـ ربا در لغت22
2ـ ربا در شرع23
انواع ربا و تعاریف آن23
1ـ ربای معاملی23
شرائط تحقق ربای معاملی24
2ـ ربای قرضی25
ربا و بهره رکن اساسی بانکداری 27
«جمع بندی فصل اول» 28
فصل دوم 29
بررسی فقهی و حقوقی بانکداری ربوی 29
گفتار اول: بانکداری متعارف جهان 30
عملیات بانک‌های تجاری 30
تجهیز منابع پولی31
1ـ سپرده‌های عندالمطالبه32
2ـ سپرده‌های ثابت و یا مدت‌دار33
ماهیّت فقهی و حقوقی سپرده‌های بانکی33
الف ـ ودیعه34
مقایسه دو نظریه35
جواب مختار از ودیعه36
ب ـ عقد قرض37
3ـ اوراق استقراض39
تخصیص منابع پولی39
1ـ عملیات اعتباری40
1ـ1ـ وام40
حقیقت وام41
2ـ 1ـ اعتبارات42
الف: کارت‌های اعتباری42
تعریف کارت‌های اعتباری42
1ـ الف: کارت‌های استقراض43
2ـ الف: کارت‌های خرید کالا و خدمات43
ب: تنزیل45
1ـ قرض همراه با حواله46
2ـ فروش دین (و خرید دین)46
ج: اعتبار در حساب جاری47
د: اعتبار پذیرشی47
2ـ اجاره به شرط تملیک48
3ـ سرمایه‌گذاری49
الف: اوراق سهام49
ب: اوراق قرضه50
خدمات بانکی50
1ـ خرید و فروش اوراق بهادار50
2ـ خرید و فروش ارز و سکه51
3ـ حفظ امانات51
4ـ اداره اموال و دارایی‌های مشتریان51
5ـ خدمات دیگر51
گفتار دوّم: بانکداری در جمهوری آذربایجان 53
سیستم بانکی آذربایجان در پرتو نظام بانکداری شوروی 53
1ـ دولتی بودن بانک‌ها؛54
2ـ بدون بهره بودن عملیات بانکی؛54
3ـ تخصصّی بودن بانک‌ها؛55
بانکداری آذربایجان بعد از استقلال 55
رکود اقتصادی و پیدایش بانکداری جدید در جمهوری آذربایجان55
تحوّل اقتصادی و حیات جدید بانک‌ها56
انواع بانک‌های آذربایجان57
عملیات بانک‌های تجاری 59
فعّالیت‌های مجاز60
فعّالیت‌های غیرمجاز61
روش‌های جذب سپرده‌ها61
روش‌های اعطاء تسهیلات62
1ـ اعطای تسهیلات وامی62
2ـ اعطای تسهیلات اعتباری64
الف: کارت‌های اعتباری64
ب: تنزیل65
3ـ اجاره به شرط تملیک65
خدمات بانکی66
تتمّه 66
الف: مؤسسات مالی ـ اعتباری (پولی ـ وامی) غیربانکی66
ب: شرکت‌های هلدینگ (Holding)67
«جمع‌بندی فصل دوم»68
فصل سوم 69
بررسی فقهی و حقوقی بانکداری بدون ربا 69
گفتار اول: بانکداری بدون ربای ایران 72
مقدمه 72
تجهیز منابع 73
تخصیص منابع 75
الف: قرض‌الحسنه75
موارد اعطای قرض‌الحسنه76
ب: قراردادهای مبادله‌ای76
1ـ ب: فروش اقساطی76
2ـ ب: اجاره به شرط تملیک77
3ـ ب: معاملات سلف79
4ـ ب: خرید دین (خرید اسناد تجاری)79
5ـ ب: جعاله80
جعاله در لغت و اصطلاح فقه80
ماهیت فقهی جعاله81
جعاله در حقوق81
اقسام جعاله82
جعالة بانکی82
ج: قراردادهای مشارکتی83
1ـ ج : مضاربه83
مضاربه در فقه83
مضاربه در حقوق ایران83
2ـ ج : مشارکت مدنی85
3ـ ج : مشارکت حقوقی86
4ـ ج : مزارعه89
5ـ ج : مساقات90
د: سرمایه‌گذاری مستقیم91
خدمات بانکی 92
1 و 2ـ خرید و فروش اوراق بهادار و خرید و فروش ارز و سکّه92
3ـ صدور ضمانت‌نامه‌های بانکی92
4ـ وصول اسناد و بروات94
5ـ گشایش اعتبار اسنادی94
6ـ حفظ امانات94
.7ـ خدمات دیگر95
گفتار دوّم: بانک اسلامی اردن 96
مقدمه 96
عملیات بانکی بانک اسلامی اردن 97
الف: فعالیّت‌های بانکی غیر ربوی97
ب: خدمات اجتماعی98
ج: تأمین مالی و سرمایه‌گذاری98
تجهیز منابع100
الف: سپرده‌ها100
1ـ سپرده‌های امانی100
2ـ سپرده‌های سرمایه‌گذاری100
ب: اوراق مضاربه102
حکم فقهی عملیات تجهیز منابع پولی103
تخصیص منابع103
1ـ قرض‌الحسنه104
2ـ پرداخت سفته104
3ـ قراردادهای مبادله‌ای104
الف) مرابحه (یا فروش نسیئة اقساطی)104
ب) اجاره105
4. قراردادهای مشارکتی106
الف: مضاربه106
ب: مشارکت متناقضی (کاهش یابنده)106
ج: مشارکت بر اساس روش سهام107
5ـ سرمایه‌گذاری مستقیم108
خدمات بانکی108
گفتار سوّم: بانک توسعه اسلامی109
مقدمه 109
تجهیز (و تأمین) منابع بانک 110
تخصیص منابع بانکی 112
1ـ وام بدون بهره112
2ـ فروش اقساطی113
3ـ اجاره به شرط تملیک114
4ـ استصناع114
5ـ مشارکت در سرمایه116
6ـ اعطای خط اعتباری به مؤسسّات مالی117
«جمع‌بندی فصل سوم»117
فصل چهارم 119
بررسی فقهی و حقوقی معاملات بانکی 119
گفتار اوّل: شیوه‌های تجهیز منابع 120
1ـ سپرده‌های جاری 120
2ـ سپرده‌های پس‌انداز 121
3ـ سپرده‌های سرمایه‌گذاری (و یا سپرده‌های مدت‌دار) 122
پیشنهاد اصلاحی123
گفتار دوّم: روش‌های اعطای تسهیلات 125
1ـ اعطای تسهیلات وامی 125
2ـ اعتبارات 125
الف: کارت‌های اعتباری126
احتمال دیگر در تفسیر این قرارداد128
ب: تنزیل اسناد تجاری (خرید دین)129
1ـ قرض با حواله129
2ـ فروش دین (و یا خرید دین)129
ج: اعتبار پذیرشی (گشایش اعتبار اسنادی)131
د: اعتبار در حساب جاری132
ه‍: اعطای خط اعتباری به نهادهای مالی133
3ـ فروش اقساطی 134
4ـ اجاره 134
5ـ اجاره به شرط تملیک 136
6ـ معاملات سلف (یا سلم) 136
7ـ جعاله 138
1ـ نظریه ایقاع139
2ـ نظریّه عقد140
ثمرة ماهیت فقهی جعاله141
آیا جعاله قرارداد لازم است یا جایز؟142
نظریه برگزیده143
توفیق بین آراء144
نتیجه‌گیری145
8ـ مضاربه 146
بررسی اقوال و ادلّه (موانع)150
9ـ مزارعه 153
10 ـ مساقات 154
11ـ استصناع (سفارش ساخت) 156
بررسی ماهیت فقهی قرارداد استصناع157
احتمالات دیگر در تصحیح قرارداد استصناع160
12ـ شرکت (مشارکت) 162
الف: مشارکت مدنی (شرکت عقدی معمولی)163
مدل‌های مشارکت مدنی در بانک‌های اسلامی164
ب: مشارکت حقوقی (مشارکت در سرمایة شرکت‌های سهامی عام)167
13ـ سرمایه‌گذاری 168
گفتار سوم: خدمات بانکی 169
1ـ خرید و فروش ارز و سکّه 169
2ـ خرید و فروش اوراق بهادار 170
3ـ حفظ و نگه‌داری امانات 171
4ـ اداره اموال و دارایی‌های مشتریان 171
5ـ ضمانت‌نامه‌های بانکی (کفالت بانکی) 172
6ـ وصول اسناد تجاری 173
7ـ حوالجات بانکی 173
«جمع‌بندی فصل چهارم»174
فصل پنجم 175
الگوی پیشنهادی 175
گفتار اول: معیار‌های گزینش الگوی پیشنهادی 176
1ـ معیار فقهی 176
2ـ اهداف، انگیزه و روحیات سپرده گذاران 180
الف: اهداف و انگیزه‌های سپرده گذاران180
ب: روحیات سپرده گذاران181
3ـ مقاصد و روحیات متقاضیان تسهیلات.182
الف: مقاصد متقاضیان تسهیلات182
ب: روحیات متقاضیان تسهیلات183
4ـ کارایی معاملات بانکی 184
گفتار دوم: ارکان و عناصر الگوی پیشنهادی 187
مرحله اول: مدل ابتدایی الگوی پیشنهادی. 187
1ـ تجهیز منابع پولی187
الف:‌ حساب سپرده‌های جاری188
ب: حساب سپرده‌های پس انداز188
ج: حساب سپرده‌‌های سرمایه‌گذاری189
2ـ تخصیص منابع پولی190
الف: فروش اقساطی190
ب: مشارکت مدنی191
ج: خرید دین191
ویژگی و امتیازات خاص روش‌های سه‌گانة اعطای تسهیلات191
3ـ خدمات بانکی192
مرحله دوم: مدل نهایی الگوی پیشنهادی192
1ـ تجهیز منابع193
الف: حساب سپرده‌های قرض الحسنه193
2ـ تخصیص منابع195
الف: قرض الحسنه196
ب: قراردادهای مبادله‌ای196
ج: قرار داد‌های مشارکتی197
3ـ خدمات بانکی198
گفتار سوم: آثار و نتایج الگوی پیشنهادی199
1ـ جامعیت مطلوب نظام بانکی199
2ـ حل مشکل وثیقه 200
3ـ حل مشکل تمدید مدت200
4ـ فراهم بودن زمینة تغییر نظام بهره به نظام بدون ربا در سیستم بانکداری آذربایجان 201
گفتار چهارم: مشکلات و موانع پیش روی الگوی پیشنهادی203
1ـ مشکل تضمین سود ثابت 203
2ـ مشکل رقابت با بانک‌های ربوی موجود در کشور205
3ـ نامأنوس بودن نظام بانکی بدون ربا (عقود شرعی) برای جامعة آذربایجان (صوری بودن معاملات بانکی)206
4ـ موافق نبودن الگوی پیشنهادی با قانون عملیات بانکی جمهوری آذریابجان 207
«جمع‌بندی فصل پنجم»210
فصل ششم 211
جمع‌بندی، نتیجه‌گیری و پیشنهادات 211
مرحلة اول: مدل ابتدایی 218
مرحلة دوم: مدل نهایی 219
الف: منابع فارسی 221
ب: منابع عربی 224
ج: منابع آذری 226

   PAGEREF _Toc201548850 \h 226 08D0C9EA79F9BACE118C8200AA004BA90B02000000080000000E0000005F0054006F0063003200300031003500340038003800350030000000

واژگان کلیدی : <#f:3179/>
توضیحات : <#f:3180/>
تعداد نمایش : 730 <<بازگشت
بازديد کنندگان اين صفحه: 374573 بازديدکنندگان امروز: 729 کل بازديدکنندگان: 1433738 زمان بارگذاری صفحه: 0.3860
تمامی حقوق این سایت برای مجتمع آموزش عالی فقه محفوظ است.